Mister Montenegro

Finansijska Kriza je zvanicno pocela u APRILU 2007 godine; Recesija/depresija je zvanicno pocela u DECEMBRU 2007:

Mister Montenegro predikcija (Dec 2008): Znacajan oprovak prouzrokovan globalnom recesijom ne moze se ocekivati ranije od Jun-a 2011 godine.
Ova kriza je okarakterisan privatizacijom profita i socijalizacijom gubitaka.
Globalizacija, kada im odgovara, u suprotnom protekcionizam.

Berza je dirigovana pohlepom i strahom.

Okrutne lekcije koje moramo ponovo nauciti (nobelobac Joseph E. Stiglitz):

1. Trziste nije u stanju da sam sebe koriguje. Cuvena Adamsova “nevidljiva ruka” je zaista nevidljiva i prakticno ne postoji. Regulacija je neophodna.

2. Treba razumjeti zasto trziste ne funkcionose onako kako bi trebalo. Postoje mnogi razlozi za pad trzista, u ovom slucaju je u pitanju kocka. Banke su se kockale na berzi i u slucaju da imaju srece profit je njihov, a u slucaju da pogrijese drzava ce ih izvuci. Privatizacija profita i socijalizacija gubitaka.

3.  Kejnezijanska politika je u stanju da proizvede rezultate. Primjer je Australija gdje se organizovanom akcijom vlade ekonomija brzo oporavila.

4.  Monetarna politika nije samo kontrola inflacije. Treba pazljivo posmatrati trziste i donositi strategijske odluke koje ce sprecavati kreiranje vjestackih kriza.

5.  Sve inovacije ne dovode do efikasnije i produktivnije ekonomije. Stavise inovacieje u finansijskom inzenjeringu su dovele do kreiranja laznih vrijednosti koje su prouzrokovale globalnu ekonomsku krizu.

Jedna od teorija vezanih za ekonomsku krizu:

Ova kriza je prekticno jedan ogromni naduvani “ekonomski balon” koji se sastoji od mnogo malih naduvanih “ekonomskih balona” prouzrokovanih sistemskim problemima i propustima u globalnoj ekonomiji u zadnjih 25 godina. Ovi mali ekonomski baloni su krerani lako dobijenim kreditima  praceni investicijama sa malo sopstvenog kapitala, tj sa visoko rizicnim poslovima. Kad god je naduvani “ekonomski balon”pukao vlade i regulatori bi smanjili kamatu i napravili da “novac bude jos jeftiniji” i time potpomogli stvaranje novog naduvanog “ekonomskog balona”sve dok zadnja kriza sa nesigurnim kreditima za nekretnine u SAD-u nije oborila citav ekonomski sistem na koljena.

Avgust 2010: Vrelo ekonomsko ljeto 2010-te

Francuska je smanjila svoja očekivanja tako da će oporavak trajati duže i bolnije. Njemačka je imala odličan oporavak ekonomije u prvoj polovini godine, ali postoje sumnje da to neće potrajati.

U SAD-u je u Julu izgubjeno 131000 radnih mjesta, tako da sve ukazije da izlazak iz krize neće biti brz niti bezbolan. Berza je pala, dolar je izgubio vrijednost u odnosu na euro…

Ekonomska kriza ne prolazi, šta više nema znakova značajnog oporavka.

Alan Greenspan, bivši direktor Federalnih rezervi SAD-a, je rekao da je dupla recesija realna mogućnost i da će stepen nezaposlenosti ostati visok. Realan stepen nezaposlenosti u SAD-u je monogo veći od prikazanog (9,5%).

Sa druge strane Atlantika u Evropi, preciznije u Grčkoj, došlo je do ozbiljne državne krize, štrajkova, nestašice goriva i uništene turističke sezone. Od evropskih zemalja najbolje i najbrže se oporavlja Njemačka i ona će definitivno izaći kao veliki pobjednik iz ove krize.

Jul 2010: Povratak Kenezijanske ekonomske politike

Zahvaljujuči primjeni kenezijanskog ekonomskog modela Njemačka je povratila svoju poziciju tako da i dalje predstavlja jednu od najmoćnijih svjetskih ekonomskih sila.
Sedam banaka iz EU, od ukupno 91 testirane banke, nije prošlo finansijski test, To su sledeće banke:
Spaniske banke – Diada, Espiga, Banca Civica, Unnim and Cajasur. Druge dvije su Njemačke Hypo Real Estate i Grčka ATEbank.

Mađarska florinta je pala u odnosu na euro nakon negativnih komentara od strane IMF vezanih za Mađarski dug.
Rejting agencija Moody umanjila je rejting Irskih državnih obveznica sa Aa2 na Aa1.
U SAD-u je u Junu 2010 izgubljeno 125,000 radnih mjesta što je potvrda bojazni da je optimizam o globalnom ekonomskom oporavku neosnovan. Šta više ulazimo u dupli pad, a možda i u višestruki pad koji će u stvari predstavljati jedan period stagnacije ekonomija Zapadne Evrope. Tako da sve ovo podsjeća na Veliku Depresiju iz 1929 godine. Izvjesno je da živimo u “interesantnim vremenima”.

Jun 2010: Dupli pad – ulazak u još jednu krizu

Sastanak G20 nije donio ništa novo osim još većeg jaza između Evrope i SAD-a. Evropa pokušava da se štednjom izvuče iz krize dok SAD namjerava da nastavi sa zaduživanjem, kako bi stimulisali razvoj ekonomije.

Kao što sam ranije rekao, ova kriza donosi i geo-političke promjene. Jedna od njih je zaokret Turske prema zemljema Bliskog i Srednjeg Istoka, tamo gdje ona prirodno pripada, umjesto dosadašnje strategije koja se bila orijentisala na integraciju sa EU. U toku ekonomske krize EU je jasno dala do znanja da nema apetita za ekspanzijom, a naročito ne prema Aziji i islamskim zemljama.

Uz sve to imamo i veliku krizu i građanski rat u Kirgiziji kao direktnu posledicu “Hladnog Mira” tj borbe izmežu SAD-a i Rusije za primat u Srednjoj Aziji. Tu ne smijemo zaboraviti ni Kinu.

Kriza ne jenjava, šta više kriza se zahuktava i to kako u Evropi tako i u Americi. U Evropi je sada u toku državna kriza, tj kriza dužničkih zaduženja zemalja članica EU. Veliki broj zemalja je u procesu sprovođenja mjera štednje (Grčka, Španija, Italija, Irska, Portugalija, U.K., Njemačka, Mađarska…).

Mađarska je objavila da je u dužničkoj krizi i da postoji opasnost da bankrotira. To je za sada zadnji udar na EU, ali izgleda neće biti i jedini.

U Evropi je najveća nezapolenost od kreiranja EU, 10.1%, dok je u Španiji nezaposlemost mlađih od 25 godina premašila 40%.

U SAD-u je u Maju kreirano svega 41000 poslova u privanom sektoru, što je poražavajuća statistika.  Oko 100000 poslova mjesečno je neophodno kreirati u SAD-u da bi se novopridošli kadar sa koledža, škola i fakulteta uključio u privredu.

Euro je izgubio povjerenje investitora i neumoljivo gubi vrijednost na berzi novca. Čak se spominje i paritet sa dolarom. Euro je po prvi put pao ispod 1.2 u odnosu na Američki dolar i tako otvorio put za dodatan gubitak vrijednosti u odnosu na ostale svjetske valute.

Sa ovog stanovišta može se reći da će kriza potrajati mnogo duže nego što se pretpostavljalo i da će prouzrokovati značajne geo-strategijsko-ekonomske promjene.
Malo je sumnje da su SAD rejting agencije uvelike pridonijele globalnoj financijskoj krizi. Europa je sada zabrinuta da bi i euro mogao pasti kao žrtva kreditnog rejtinga – i istražuje mogućnost stvaranja vlastite kreditne agencija.

Moody’s S&P Fitch Assessment
Aaa AAA AAA Best Quality
Aa1 AA+ AA+ High Grade
Aa2 AA AA
Aa3 AA- AA-
A1 A+ A+ Upper-medium Grade
A2 A A
A3 A- A-
Baa1 BBB+ BBB+ Moderate Credit Risk
Baa2 BBB BBB
Baa3 BBB- BBB-
Ba1 BB+ BB+ Speculative/Substantial Risk
Ba2 BB BB
Ba3 BB- BB-
B1 B+ B+ High Risk
B2 B B
B3 B- B-
Caa1 CCC+ CCC Very High Risk
Caa2 CCC CCC
Caa3 CCC- CCC
Ca CC CCC
- D DDD In Default
- D DD
- D D

Maj 2010: “Evropska Tragedija” i Cetvrti Rajh

Iz Grcke tragedije smo za veoma kratko vrijeme presli u Evropsku tragediju. Jenostavno, berze i spekulanti nijesu povjerovali da je moguce spasiti Grcku od bankrotstva niti da EU ima istinsku namjeru da to sprijeci. Tome je znacajno doprinio neodlucan stav Njemacke koji je bio uslovljen i unutrasnjom politikom (izbori u Njemackoj). Da bi se spasila buducnost EU i euro valute odluceno je da se Grkoj dodijeli pomoc od 110 milijardi eura, ukoliko to bude neohodno.

Medjutim spekulacije nijesu prestale jer se ozbiljno se igralo na nestabilnost EU i na slabost eura kao valute. To je dovelo do ocajnickog poteza clanica EU da omoguce kreditiranje do 750 milijardi eura, za drzave koje su u krizi. Ovaj potez je sprijecio Liman Braders efekat, tj gubljene totalnog povjerenja u finansijske institucije EU, ali je euro je nastavio i dalje da pada u odnosu na druge valute, posebno u odnosu na dolar.

Njemacka je svjesna da ce podnijeti najveci teret nove Evropske finansijske krize i zato zahtijeva vecu politicku i ekonomsku intergaciju EU zemalja, sto u stvari znaci sirenje Njemackog uticaja i stvaranje nove dominantne Njemacke ekonomske sile. To bi neki cinici, kao sto je i Mister Montenegro, nazvali stvaranjem Cetvrtog rajha, doduse ekonomskim i politickim sredstvima.

Na drugom frontu, u Dubaiu, kriza ne jenjava i banke pokusavaju da preprodaju dug Dubaia ne bi li izvukli sto se izvuci moze. Upravo su u toku pregovori oko prestruktruiranja duga Dubaia. Smatra se da ima jos slicnih primjera kao sto su Dubai i da je samo pitanje vremena kada ce oni izaci na vidjelo.

April 2010: “Grcka Tragedija”

Dakle ovo ce biti moderna ekonomska “Grcka Tragedija”. Evropa je najzad pristala da pomogne Grckoj, ali to je samo odrzavanje Grcke ekomonije na “aparatima”. Malo je izvjesno da ce Grcka uspjeti da se sama izvuce iz ekonomskih problema koji ce se pretvoriti u socijalno nezadovoljsvo i konacno dovesti do ozbiljnih politickih promjena u zemlji i najzad do bankrotstva. Ovo je scenario koji predvidjaju vodeci svjetski spekulanti i to je gdje oni ulazu svoj novac za kladjenje. Sta ce biti sa Evropskom Unijom ako se ovaj scenario obistini, ostaje da se vidi.

Vezivanje Grcke za euro onemogucio je njihovoj drzavnoj valuti da devaluira i da time ekonomija postane konkurentnija na internacionalnom trzistu…

MART 2010: Evropska Kriza

Zamjenik guvernera Kineske Drzavne Banke Cu Min je rekao da je Grcka kriza samo “vrh ledenog brijega” ukazujuci na veliku zabrinutost zbog prezaduzenosti drugih Evropskih zemalja.

Fitch rating agencija je snizila procjenu stabilnoti  drzavnog duga Portugalije sa AA na AA-. Ta vijest je bila dovoljna da obori vrijednost eura na berzi valuta.

Grcka kriza ozbiljno prerasta u Evropsku krizu, stvarajuci ozbiljnu polarizaciju izmedju zemalja clanica i inutar samih vladajucih struktura unutar pojedinih zemalja. Njemacka je u centru paznje jer od nje zavisi “spasilacki plan” za Grcku, ali izgleda da je ce se Njemacka izmaci i na taj nacin prepustiti Grcku MMF-u i samim tim priznati da EU nije u stanju sam da rijesi problem Grcke.

Kao posledica ekonomske krize javljaju se ozbiljni geo-politicki pomjeri. Francuska i Njemacka unutar NATO-a stvaraju svoj klub kao protiv teza SAD-u i Velikoj Britaniji. Francuska je napravila vojno-ekonomski sporazum sa Rusijom i pristala da Rusiji proda najmoderniji nosac helikoptera, tenkova i ljudstva zavni Mistral. U zamjenu Rusija je omogucila Francuskoj “dio kolac”a u oblasti energetike.  Rusija, Bjelorusija i Kazahstan su odlucili da naprave ekonomsku uniju, po ugledu na Evropu. Kina ozbiljno i neumoljivo jaca i naoruzava se. Isto je i sa Idijom, koja pojacava svoju saradnju sa Rusijom, kupovinom 16 nuklearnih centrala. Interesantno je da je sada Njemacka (11%) treci izvoznik oruzja na svijetu, polse SAD-a (30%) i Rusije (23%).

EU zahtijeva od Velike Britanije da agresivnije pristupi smanjenju budzetskog deficita. Time se VB jako protivi jer je u velikoj krizi i sa agresivnim mjerama poput Grckih bi se mozda izavala sekundarna kriza koja bi onemogucila oporavak ekonomije.

Prvo euro, sad i funta. Izgleda da je ova represija u stvari suocavanje sa surovom realnoscu od koje su mnogi bjezali i predstavljali je laznim svijetlom. To se pokazalo u slucaju Grcke, medjutim domino efekat se nastavlja, sada je na redu Velika Britanija. Spekulatori su napali funtu i vrijednost valute Velike Britanije je jako pala zbog misljenja da je zemlja previse zaduzena, da je premala da obrani svoju valutu i da je ekonomski oporavak zemlje jako spor.

Da ne bi bankrotirala, Grcka mora da prikupi 20 milijardi eura do kraja Maja i u totalu 53 milijarde eura do kraja godine i to samo da bi servisirala svoje dugove.  Ali sa budzetskim deficitom od 12.7 percent od GDP-a i  €300 milijardi drzavnog duga, Grcka ce imati problema da ispuni svoje obaveze.  Takodje, vrijednost Grckih obveznica zavisi od rejting agencija kao sto su Moody’s, Standard & Poor’s i Fitc. Ako Grcka izgubi rejting A2 onda ce morati da plati veci interes na svoje obveznice. EU sada hoce da iskljuci rejting agencije iz velike ekonomske igre i hoce da stvori Evropsku rejting agenciju …

Njemacki izvoz je iznenadno pao i to za 6.3% u januaru, da bi se u isto vrijeme Kineski ekport povecao za  45.7% u februaru. Ocigledno je da je preokret u svjetskom ekonomskom poretku u punom jeku.

FEBRUAR 2010: Ponovo u pad

Kriza Evropske Unije je upravo u toku. Postavlja se pitanje da li je EU sposobna da prezivi bankrot jedne ili vise njenih clanica. Sada svjetski mesetari ponovo igraju “ruski rulet” sa Grkim dugom koristeci finansijski instrument, koji je velikim dijelom doprinio i ubrzao Globalnu ekonomsku krizu, “credit default swaps” (CDS). CDS je u sustini garancija da ce neko otplatiti dug, a ako do isplate duga ne dodje, ona strana koja je prodala CDS mora da vrati taj dug.  Grcki bankrot bi imao katastrofalan efekat na EU i na svjetsku ekonomiju, doslo bi do jos vece krize jer bi se spekulatori okomili na zemlje sa istom “ekonomskom slikom” kao sto su Portugalija, Island, Spanija i mozda Italija i Velika Britanija.

Milton Friedman, nobelovac, je jos 1999 upozoravao da EU nece prezivjeti prvu vecu ekonomsku krizu. On je cak rekao da ce se EURO zona rasformirati u roku od 10 godina. Sta ce se u stvari desiti saznacemo veoma uskoro.

Grcki dug je sada prerastao u internacionalni skandal sa otkricem da je najveca Americka investiciona banka, Goldman Sachs, pomagala Grckoj vladi da sakrije velike gubitke uz pomoc egzoticnih finansijskih instrumenata. Zauzvrat Goldman Sachs je dobila pravo na aerodromske i drumske takse i na profit od nacionalne lutrije. Ovo je sve dovelo do jos gore finansijske situacije, jer su se vremenom nakupila zaduzivanja i dovela do, prakticno, bankrota Grcke drzave. Evropska unija sada vijeca sta da radi i otvoreno izrazava sumnju da ce Grcka, sama moci da izadje iz ove ekonomske krize. Da situacija bude jos gora Grcka nije usamljena, tu se jos pominju i Portugalija, Spanija, Italija, Island, Irska …

Dubai World, najveca investiciona kompanija u Dubai-ju, je obavijestila kreditore da ce im najvjerovatnije vralatiti 60 centi za dolar, od pozajmljenih kredita. To je gubitak od 40% za sve one koji su pozajmili novac Dubai World-u, koja je veoma tijesno povezana sa vladom Dubai-ja.

European Central Bank tvrdi da pola od 16 zemalja euro zone su procijenjene kao visoki rizik u smislu javnog finansiranja i ekonomske odrzivosti. Te zemlje su Irska, Grcka, Spanija, Kipar, Malta, Holandija, Slovenija i Slovacka.

Dok su Belgija, Njemacka, Francuska, Italija, Luksemburg Austrija i Portugalija procijenjene kao srednji rizik. Jedino je Finska od svih zemalja euro zone procijenjena kao zemlja niskog rizika.

Za sada, u Evropi, je fokus na zemlje zvane “PIGS”: Portugalija, Irska, Grcka i Spanija. Na Engleskom jeziku “pigs” znaci svinje.

Economy, in European Union: Thirteenth-largest

Latest GDP figure: -0.3% (Third quarter of 2009)

Gross debt in 2010, forecast: 125% of GDP

Gross debt in 2007: 94.5% of GDP

Jobless rate: 9.7%

Population: 11,260,402

Stocks performance in 2010: -10.5% (to 11 February)

Economy, in European Union: Fifteenth-largest

Latest GDP figure: 0.3% (Third quarter of 2009)

Gross debt in 2010, forecast: 82.9% of GDP

Gross debt in 2007: 25.4% of GDP

Jobless rate: 13.3%

Population: 4,450,014

Stocks performance in 2010: -1.5% (to 11 February)

Economy, in European Union: Fifth-largest

Latest GDP figure: -0.1% (Fourth quarter of 2009)

Gross debt in 2010, forecast: 66.3% of GDP

Gross debt in 2007: 36.2% of GDP

Jobless rate: 19.5%

Population: 45,828,172

Stocks performance in 2010: -13% (to 11 February)

Economy, in European Union: Seventeenth-largest

Latest GDP figure: 0.9% (Third quarter of 2009)

Gross debt in 2010, forecast: 84.6% of GDP

Gross debt in 2007: 63.6% of GDP

Jobless rate: 10.4%

Population: 10,627,250

Stocks performance in 2010: -9.7% (to 11 February)

Economy, in European Union: Third-largest

Latest GDP figure: 0.1% (Fourth quarter of 2009)

Gross debt in 2010, forecast: 80.3% of GDP

Gross debt in 2007: 43.8% of GDP

Jobless rate: 7.8%

Population: 61,634,599

Stocks performance in 2010: -4.2% (to 11 February)

Zabrinutost za stanje ekonomije SAD-a i velikog duga Evropskih zemalja dovela je do pada vrijednosti akcija na svjetskim berzama.

JANUAR 2010: Pocetak Novog Poretka

Praktican primjer kako je najveca investiciona banka – Goldman Sachs iz SAD-a ucestvovala u stvaranju globalne recesije i profitirala tokom globalne recesije:

Prvi korak 1: Prodati bezvrijedne papire od vrijednosti, bazirane na kreditima za nekretnine, svojim klijentima od povjerenja uz visok profit.

Drugi korak 2: Kladiti se, tj uloziti veliki novac, da ce ti isti papiri od vrijednosti i citava berza nekretnina kolapsirati, i tako zaraditi ogromnu sumu novca ako ekonomija SAD-a kolapsira.

Treci korak 3: Imati bivse direktore Goldman-a na kljucnim pozicijama u vladi SAD-a tako da se pare za spasavanje ekonomije usmjere u dzepove Goldman Sachs-a.

Cetvrti Korak 4: Uzeti Profit – Goldman Sachs je upravo imao “najuspjesniju godinu” tako da su zaradili su oko $50 miljardi dolara u 2009.

Berza u SAD-u je pala po drugi dan posle objavljivnja Obaminog plana da  uvede ozbiljne i konkrentne reforme u bankarskom sistemu. Najvise ce biti pogodjene spekulantske banke, hedge fondovi i trzista egzoticnih finansijskih instrumenata …

Kina je zemlja broj jedan po izvozu:

1 China $ 1,200,000,000,000 2009 est.[1]
2 Germany $ 1,170,000,000,000 2009 est.[2]
3 United States $ 1,291,000,000,000 2008 est. (update)
4 Japan $ 746,500,000,000 2008 est.
5 France $ 601,900,000,000 2008 est.
6 Italy $ 546,900,000,000 2008 est.
7 Netherlands $ 533,200,000,000 2008 est.
8 Russia $ 471,600,000,000 2008 est.
9 United Kingdom $ 464,900,000,000 2008 est.
10 Canada $ 459,100,000,000 2008 est.
11 South Korea $ 433,500,000,000 2008 est.
12 Belgium $ 371,500,000,000 2008 est.
— Hong Kong $ 365,200,000,000 2008 est.
13 Saudi Arabia $ 311,100,000,000 2008 est.
14 Mexico $ 294,000,000,000 2008 est.
15 Spain $ 292,800,000,000 2008 est.

Na horizontu je trgovacki rat izmedju SAD-a i Kine.
Pokret “kupujte američko” u SAD-u, rizikuje pretvaranje represije u depresiju slicnu onoj iz tridesetih godina kroz prijetnju destabilizacije protoka trgovine i kapitala.
Politika “dovedi svojeg susjeda na prosjački štap” stvara više prosjaka i neprijateljski raspoloženih susjeda.
Tim povodom britanski premijer Gordon Brown je jos u Davosu rekao: “Protekcionizam ne štiti nikoga, a najmanje siromašne.”

U 1930. godini, kada je svjetska ekonomija bila u depresiji, slicno kao i danas, američki Kongres je izglasao Smoot-Hawleyev zakon o carinama koji je u osnovi prekinuo uvoz u Ameriku. Američki trgovinski partneri uzvratili su udarac i svjetska trgovina se strmoglavila. Zatim je predsjednik Herbert Hoover učinio situaciju još gorom kada je uveo zakon “kupujte američko” koja je određivala da svi projekti savezne vlade moraju koristiti američke resurse. (Ta je zakon je još na snazi …)

U SAD-u je u Decembru 85 000 radnika ostalo bez posla.

Stepen nezaposlenosti u Euro zoni j e dostigao 10%, oko 16 miliona radnika je bez posla.

International Monetary Fund (IMF) upozorava na mogucnost dodatnog pada u ekonomsku krizu i to je u ekonomiji poznato kao recesija sa duplim padom.

Rastu strahovi og Grckog duga i to se odrazava na pad eura koji je dostigao najnizu vrijednost u odnosu na dolar u zadnjih 6 mjeseci. Javni dug grcke je 300 milijardi eura i to je 12.7% od ukupnog ekonomskog izlaza ove zemlje. Po Evropskim pravilima nijedna clanica ne smije biti duzna vise od 3%  od ukupnog ekonomskog izlaza zemlje. Da li ce Grcka bankrotirati ili ce biti izbacena iz Eurozone ili … “Sto je neizvjesnost veca to je kraj sve blizi”

DEC 2009: REPRESIJA
Dug G7 nacija kao procenat od bruto nacionalnog dohotka:

1460 milijardi eura je Francuski dug.
Prema Internacionalnom Monetarnom Fondu, Francuski javni dug kao mjerilo ekonomske izlaza ce dostici 96% do 2014.

Od G7 ekonomija, to je manje nego Japan (246%), Italija (129%), SAD (108%) i GB (98%), ali vise nego Njemacka (89%) i Kanada (69%)…

Kineska ekonomija ce rasti od 8-14% u 2010-toj godini.

Posle uzavrele rasprave da li je sadasnja ekonomska kriza “Globalna Recesija” ili je to u sustini “Depresija”, jedan ekonomista i investitor je nasao kompromisno resenje i nazvao je “REPRESIJA”. Ne ocekuje se brz izlazak iz represije, jer se sada pocinju javljati veliki duznici nesposobni da vrate kredite, prije svega Dubai, a zatim i Grcka. Smatra se da su u losoj kreditnoj situaciji jos i Irska, Spanija i Portugalija.

Grcka je objavila da je duzna 300 milijardi eura.

Abu Dabi je dao 10 milijardi USD Dubai-ju kao pomoc za vracanje duga.

Ukrajina trazi 2 milijarde USD od MMF-a.

Kina je za otvorila novi gasovod u Turkmestanu koji snabdijevati Kinu sa velikom kolicinom prirodnog gasa.

Glavni covjek za finansije SAD-a, Bernanki je rekao da ce ova kriza potrajati, da ce 2010 godina takodje biti teska i da ce se nezaposlenost znacajno smanjiti tek za 5-7 godina.
Velikoj Britaniji ce trebati 10 godina da vrati kredite koji su uzeti naime oporavka od finansijske krize.
Francuska je dobila kontrolu nad finansijkom regulativom u EU (Internal Market and Services – Michel Barnier) i to je izazvalo nervoznu reakciju u Velikoj Britaniji jer postoji osnovan strah da ce pojacana kontrola negativno uticati na rad finansijske industrije u Londonu, u Sitiju (The City) ili “square mile” (Kvadratna Milja) kako ga jos zovu.

U SAD-u je u Novembru 11 000 radnika ostalo bez posla.

Evropske komisije:

President – Jose Manuel Barroso (Portugal – EPP)

High Representative for Foreign Affairs and Security – Lady Ashton (UK – S&D)

Competition – Joaquin Almunia (Spain – S&D)

Economic and Monetary Affairs – Olli Rehn (Finland – ELDR)

Internal Market and Services – Michel Barnier (France – EPP)

Trade – Karel De Gucht (Belgium – ELDR)

Energy – Guenther Oettinger (Germany – EPP)

Environment – Janez Potocnik (Slovenia – ELDR)

Employment, Social Affairs and Inclusion – Laszlo Andor (Hungary – S&D)

Budget – Janusz Lewandowski (Poland – EPP)

Enlargement – Stefan Fuele (Czech Republic – S&D)

Justice, Fundamental Rights and Citizenship – Viviane Reding (Luxembourg – EPP)

Maritime Affairs and Fisheries – Maria Damanaki (Greece – S&D)

Regional Policy – Johannes Hahn (Austria – EPP)

Climate Action – Connie Hedegaard (Denmark – EPP)

Research and Innovation – Maire Geoghegan-Quinn (Republic of Ireland – ELDR)

Transport – Siim Kallas (Estonia – ELDR)

Health and Consumer Policy – John Dalli (Malta – EPP)

Agriculture and Rural Development – Dacian Ciolos (Romania – EPP)

International Co-operation, Humanitarian Aid and Crisis Response – Rumiana Jeleva (Bulgaria – EPP)

Digital Agenda – Neelie Kroes (the Netherlands – ELDR)

Development – Andris Piebalgs (Latvia – EPP)

Home Affairs – Cecilia Malmstroem (Sweden – ELDR)

Industry and Entrepreneurship – Antonio Tajani (Italy – EPP)

Taxation and Customs Union, Audit and Anti-Fraud – Algirdas Semeta (Lithuania – EPP)

Inter-Institutional Relations and Administration – Maros Sefcovic (Slovakia – S&D)

Education, Culture, Multilingualism and Youth – Androulla Vassiliou (Cyprus – ELDR)

NOV 2009: Finansijska jesen

Svjetske berze su iznenadno izgubile na vrijednosti usled zabrinutosti zbog ogromnog duga koji imaju Dubai.
Azijske berze su se poljuljale zajedno sa Hong Kong-om i Juznom Korejom koje su pale za oko 5%. Evropske berze su se pridruzile u ovom padu.
Dubai World, konglomerat koji je drzavno vlasnistvo, pokrenuo je ekonomsku ekspanziju Emirata i sada nije u stanju da vrati dugove. Ova kompanija je duzna $59 milijardi USD i to je veci dio od $80 milijardi USD koliko Dubai duguje svijetu. Dubai Word sestrinska kompanija Nakheel je graditelj cuvenog kompleksa vjestackih ostrva u obliku palme …

U SAD-u je u Octobru 190 000 radnika ostalo bez posla i sada je nezaposlenost 10.2%.

Pojavio se ponovni pesimizam vezan za stanje bankarskog sistema u Evropi. Royal Bank of Scotland i Lloyds Banking Group ce dobiti novac od drzave, a Svajcarska banka UBS je ponovo poslovala sa gubitkom.
Evropska Komisija smatra da ce gubitci u Evropskom bankarskom sistemu doseci 400 milijardi eura u 2009 godini.
Do sada su svjetske vlade potrosile skoro 11000 milijardi dolara ne bi li spasile globalni finansijski sistem.
Oko 7 miliona Amerikanaca je izgubilo posao od pocetka krize (kraj 2007) do danas.

OCT 2009:

U SAD-u u Septembru je izgubljeno 263,000 poslova. I sada je stopa nezaposlenosti u SAD-u dosegla 9.8%. Medjutim pojavljuju se prvi znaci optimizma i ocekuje se da ce recesija uskoro poceti da popusta.

Poljsak je jedina zemlja u Evropi koja je izbjegla recesiju,

Procenat nezaposlenosti u razvijenim zemljama:

Sep08 Mar09 Apr09 Maj09 Jun09 Jul09 Aug09 Sep09
EA16 7.7 9.0 9.2 9.3 9.4 9.5 9.6 9.7
EU27 7.1 8.5 8.7 8.8 8.9 9.0 9.1 9.2
BE 7.3 7. 8 7.8 7.7 7.8 7.8 7.9 7.9
BG 5.2 6.2 6.2 6.3 6.5 6.8 7.2 7.6
CZ 4.3 5.9 6.1 6.3 6.5 6.7 6.9 7.0
DK 3.4 5.2 5.7 5.9 6.1 6.0 6.0 6.4
DE 7.1 7.4 7.6 7.6 7.7 7.6 7.6 7.6
EE 4 6.5 11.0 13.3 13.3 13.3 : : :
IE 6.7 11.1 11.7 12.2 12.2 12.3 12.5 13.0
EL 4 7.5 8.8 9.2 9.2 9.2 : : :
ES 12.4 17.2 17.6 17.9 18.2 18.5 18.8 19.3
FR 8.0 9.1 9.2 9.4 9.5 9.7 9.8 10.0
IT 4 6.8 7.4 7.4 7.4 7.4 : : :
CY 3.5 4.6 5.0 5.2 5.3 5.4 5.6 5.9
LV 8.1 14.3 15.5 16.6 17.2 17.8 18.6 19.7
LT 4 6.3 11.0 13.8 13.8 13.8 : : :
LU 5.1 6.0 6.1 6.3 6.4 6.5 6.5 6.6
HU 7.8 9.6 9.7 9.7 9.6 9.5 9.6 9.7
MT 5.8 6.7 7.0 7.2 7.3 7.3 7.2 7.2
NL 2.7 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6
AT 3.9 4.6 4.7 4.8 4.8 4.7 4.7 4.8
PL 6.8 8.0 8.0 8.0 8.0 8.0 8.1 8.2
PT 7.8 9.0 9.1 9.2 9.2 9.2 9.1 9.2
RO 4 5.8 6.2 6.4 6.4 6.4 : : :
SI 4.1 5.3 5.6 5.9 6.0 5.9 5.9 5.9
SK 8.9 10.4 10.7 10.9 11.2 11.5 11.7 12.0
FI 5 6.5 7.7 8.0 8.2 8.4 8.5 8.5 8.6
SE 5 6.4 7.7 7.9 8.1 8.3 8.4 8.6 8.7
UK 6.0 7.2 7.5 7.7 7.8 7.8 : :
NO 2.5 3.2 3.1 3.1 3.0 3.1 3.2 :
US 6.2 8.5 8.9 9.4 9.5 9.4 9.7 9.8
JP 4.0 4.8 5.0 5.2 5.4 5.7 5.5 :
E A16 7.7 9.0 9.2 9.3 9.4 9.5 9.6 9.7
EU27 7.1 8.5 8.7 8.8 8.9 9.0 9.1 9.2
BE 7.3 7.8 7.8 7.7 7.8 7.8 7.9 7.9
BG 5.2 6.2 6.2 6.3 6.5 6.8 7.2 7.6
CZ 4.3 5.9 6.1 6.3 6.5 6.7 6.9 7.0
DK 3.4 5.2 5.7 5.9 6.1 6.0 6.0 6.4
DE 7.1 7.4 7.6 7.6 7.7 7.6 7.6 7.6
EE 4 6.5 11.0 13.3 13.3 13.3 : : :
IE 6.7 11.1 11.7 12.2 12.2 12.3 12.5 13.0
EL 4 7.5 8.8 9.2 9.2 9.2 : : :
ES 12.4 17.2 17.6 17.9 18.2 18.5 18.8 19.3
FR 8.0 9.1 9.2 9.4 9.5 9.7 9.8 10.0
IT 4 6.8 7.4 7.4 7.4 7.4 : : :
CY 3.5 4.6 5.0 5.2 5.3 5.4 5.6 5.9
LV 8.1 14.3 15.5 16.6 17.2 17.8 18.6 19.7
LT 4 6.3 11.0 13.8 13.8 13.8 : : :
LU 5.1 6.0 6.1 6.3 6.4 6.5 6.5 6.6
HU 7.8 9.6 9.7 9.7 9.6 9.5 9.6 9.7
MT 5.8 6.7 7.0 7.2 7.3 7.3 7.2 7.2
NL 2.7 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6
AT 3.9 4.6 4.7 4.8 4.8 4.7 4.7 4.8
PL 6.8 8.0 8.0 8.0 8.0 8.0 8.1 8.2
PT 7.8 9.0 9.1 9.2 9.2 9.2 9.1 9.2
RO 4 5.8 6.2 6.4 6.4 6.4 : : :
SI 4.1 5.3 5.6 5.9 6.0 5.9 5.9 5.9
SK 8.9 10.4 10.7 10.9 11.2 11.5 11.7 12.0
FI 5 6.5 7.7 8.0 8.2 8.4 8.5 8.5 8.6
SE 5 6.4 7.7 7.9 8.1 8.3 8.4 8.6 8.7
UK 6.0 7.2 7.5 7.7 7.8 7.8 : :
NO 2.5 3.2 3.1 3.1 3.0 3.1 3.2 :
US 6.2 8.5 8.9 9.4 9.5 9.4 9.7 9.8
JP 4.0 4.8 5.0 5.2 5.4 5.7 5.5 :

SEP 2009: Dno

U SAD-u nezaposlenost u Avgustu je dostignula najvisi nivo u zadnjih 26 godina. Izgubljeno je 216 000 poslova i sada je stopa nezaposlenosti 9.7%.

Dominique Strauss-Kahn, direktor IMF, je u svom govoru u Berlin upozorio da je globalna ekonomska kriza sada u trecem talasu naleta – preko finansija, u realnu ekonomiju, do nezaposlenosti.
24-Sep-09 u Pitsburgu je odrzan G20 sastanak. Clanovi cluba G20 su:

Argentina
Australia
Brazil
Canada
China
France
Germany
India
Indonesia
Italy

Japan
Mexico
Russia
Saudi Arabia
South Africa
South Korea
Turkey
United Kingdom
United States
European Union

AUG 2009:

U SAD-u u Julu je izgubljeno247,000 poslova.

Stopa nezaposlenosti u EU je dosegla 9.7%.

JUL 2009: Novo “(Ne)Normalno stanje”

SAD-Kina Strategijski i Ekonomski Dijalog je u toku. Ovaj veoma znacajan sastanak ce razmatrati sledeca “goruca” pitanja:

1. Vrijednost dolara i juana
2. SAD zahtijeva od Kine da manje izvozi i da se vese koncentrise na domacu potrosnju
3. Kina zahtijeva od SAD da kontrolise inflaciju, koja dovodi u pitanje 800 milijardi Kineskih investiciju u SAD-u
4. Obje strane ce pokusati da zaustave trgovinski protecionizam
5. Nuklearni program Sjeverne Koreje i Irana
6. Klimatske promjene i cista energija

Pojavljuju se prvi znaci stabilizacije ekonomskog stanja u SAD-u. Preprodaja nekretnina se povecala i to je rezultat veoma povoljnih cijena koje sada vladaju na trzistu.

Kineska berza je naglo izgubila vrijrdnost zbog straha da su cijene akcija precijenjene.

EU je do sada odobrila pomoc za 70 banaka u razlicitim zemljama Evropske Unije.

Pretpostavlja se da ce, u Velikoj Britaniji, trebati najmanje 5 godina da se prihod po glavi stanovnika vrati na nivo koji je potojao prije pocetka globalne krize (2008).

Svjetska trgovinska razmjena i dalje je u padu. OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) tvrdi da je trgovinska razmjena opala za 13.4% u zadnja tri mjeseca.

Kineske novcane rezerve su porasle za 17.8% od Juna 2008 i dostigle rekodnih $2130 milijardi dolara.

Novo stanje globalne ekonomije posjeduje sledece karakteristike:

- spor privredni rast (1-3%)
- otplacivanje kredita
- stednja umjesto potrosnja
- vise drzavne kontrole i uticaja

Stopa nezaposlenosti kod 16 zemalja Evro-Zone je u Maju porasla za 0.2% i dostigla 9.5%. Petnaest miliona ljudi je bez posla i to je porast od 273,000 nezaposlenih od kraja Aprila.
Kod 27-zemalja EU, stopa nezaposlenosti je 8.9%, dok je broj nezaposlenih porastao za 385,000 i dostigao cifru od 21.5 miliona.
U Spaniji je stopa nezaposlenosti 18.7%, dok je u Holandiji 3.2%.

U SAD-u nezaposlenost i dalje raste. U Junu 2009 broj nezaposlenih je porastao za 467,000, sto je daleko vise nego sto se ocekivalo. Ukupan procenat nezaposlenosti je porastao na 9.5%.
Zanimljivo je da je prosjecna nadoknada po satu rada $18.53.

JUN 2009: Neizvjesnost

Godisnja inflacija u Evro zoni je, u Junu, postala negativna i to po prvi put od kada je evro uspostavljen kao jedinstvena valuta (1999). Deflacija nije dobra za ekonomiju i vec neki eksperti predvidjaju sledecih 6 mjeseci deflacije u Evro zoni.

U SAD-u Bernard Madoff je osudjen na 150 godina zatvora zbog masovne prevare u kojoj je pokrao investitore za $65 milijardi dolara. Ova prevara je bila klasicna Ponzi sema (slicna prodajnoj piramidi) i u ovom slucaju hiljade ljudi i dobrovoljnih organizacija je izgubilo orgomne pare. Madoff je bio uspjesan investicioni bankar i jedan od osnovaca NASDAQ-a (electronske berze).

Kineska Centralna Banka je ponovila poziv da se uspostavi nova novcana rezervna valuta koja ce zamijeniti Americki dolar. “Internacinalni novcani sistem dominiran sa jednom drzavnom valutom je povecao rizik i prosirio krizu” …
Dolar je de-facto svjetska rezervna valuta zato sto se vecina svjetskih novcanih rezervi cuva u Americkim dolarima.

Evropske i Sjeverno Americke brze su znacajno izgubile na vrijednosti posle ekonomskog izvjestaja Svetske Banke. Svjetska Banka je upozorila da ce kriza biti ozbiljnija nego sto se ocekuje i da ce oporavak biti veoma spor.

Finansijki Rizik

Japanska ekonomija se smanjila za 14.2% u prva tri mjeseca 2009 godine 2009, i to je rekodan pad do sada.

Globalna potrosnja nafte je opala u 2008 godini, i to po prvi put put posle 1993 godine. To je jos jedan pokazatelj o ozbiljnosti krize u kojoj se nalazimo.

U Velikoj Britaniji se skandal oko troskova za clanove parlamenta i dalje zahuktava. Preko 20 clanova parlamenta je prinudjeno da odustane od kandidature na sledecim izborima. Par ministara je vec moralo da da otkaze, kao i presjedavajuci clan parlamenta. U sustini oni su potpisivali i trazili vise novca od drzave nego sto je to pravilnikom odobreno. Ova inicijativa je zapocela sa finasijskom krizom i velikim narodnim nezadovoljstvom …

Brazil, Rusjia, Indija i Kina, zajedno znane kao BRIK zemlje, su se sastale u Jekatarinizburgu (Rusija) i to je njihov prvi zvanicni sastanak. Raspravljalo se o mogucnosti smjene Americkog dolara kao glavne trgovinske valute. Brazil, Rusjia, Indija i Kina predstavljaju 13% svjetske ekonomije i 40% svjetske populacije.

Irski drzavni kredit ranking je smanjen po drugi put u zadnja tri mjeseca i sada je AA. I to je izazvalo privremeni pad evra u odnosu na Americki dolar.

Njemacki izvoz je opao za 28.7% u Aprilu 2009 u poredjenju sa Aprilom 2008 godine. Izvoz je pao na 63.8 milijardi evra ($88.5ml) sa 89.5 milijardi evra u istom mjesecu prosle godine. Uvoz je pao za 22.9% na 54.4 milijarde evra.

Broje nezaposlenih u SAD-u, u Maju 2009 godine je porastao za 787,000 tako da je ukupan broj nezaposlenih 14.5 miliona (9.4 %). Od pocetka recesije, Decembar 2007, broj nezaposlenih je porastao za 7 miliona , prouzrokujuci porast nezaposlenosti od 4.5%.

Upozorenje je da ce Evrozona zagaziti dublje i brze u ekonomsku krizu nego sto se ocekivalo. Ekonomija Evrozone ce se vjerovatno smaljiti za vise od 5% in 2009, izjavili su predstavnici Evropske Centralne Banke i to je losije nego sto se pretpostavljalo.

Ekonomska kriza moze potrajati 5 do 10 godina i kostati hiljade milijardi dolara, izjavio je Paul Krugman. Paul Krugman je 2008 godine dobio nobelovu nagradu iz ekonomije. On smatra da ce oporavak biti jako spor …

Uticaj krize na privrednu stopu rasta:

Zaduzivanje je i dalje u porastu kao posledica grcevitih pokusaja da se izadje iz krize:

Velike finansijske comapnije koje su pale kao zrtve ekonomske krize:

Australija je, za sada, uspjela da izbjegne recesiju.

Nezaposlenost u Evro Zoni (16 zemalja) je dosegla najveci nivo u zadnjih deset godina. Broj nezaposlenih radnika je u Aprilu 2009 povecan za 396,000 tako da je conacna cifra 14.58m.

EU Nivo Nezaposlenosti

Najvisa:

Spanija- 18.1%
Latvia – 17.4%
Litvania – 16.8%

Najniza:

Holandija- 3.0%
Austrija – 4.2%
Kipar – 5.4%

Izvor: Eurostat

Auto gigant General Motors (GM) je bankrotirao i to je najveca likvidacija jedne industrijske kompanije u istoriji SAD-a.

Svajcarska je zvanicno u recesiji.

Cijena kuca sirom svijeta je i dalje u padu, i to je posledica globalne recesije/depresije. Najveci pad cijena je u Latviji gdje je vrijednost nekretnina opala za 50% u periodu od godinu dana.

…………………….Godina za godinu (%)
Zemlja……………..2008 J-A 2009 J-A

UK (Land Registry) 2.41…….. -18.54

US (Case-Shiller) -17.24….. -19.01

Iceland ……………..7.36………… -20.47

Singapore ………….. 21.76 …….. -22.70

UAE-Dubai …………. 59.71 …….. -35.31

Latvia-Riga………….. N/A ………. -50.42

Global Property Guide

Privreda u EU se sporije smanjuje nego sto se ocekivalo, ali se i dalje ocekuje povecana nezaposlenost. The Markit Eurozone Manufacturing Purchasing Managers Index je dosegao vrijednost od 40.7, ali je i dalje ispod nivoa 50 koji razdvaja ukupljanje od expanzije.

Italijanski FIAT je kupio Americku auto-kompaniju Krajsler.

SAD-ov ministar za finansije Timothy Geithner je rekao Kineskoj vladi da su njihove investicije u Americi bezbijedne bez obzira na porast budzetskog deficita.

MAJ 2009: Ocaj

Evro Zona (16 zemalja) su zabiljezile pozitivan balas u robnoj ramjeni, i to po prvi put u zadnjih godinu dana.

U SAD-u broj banaka sa ozbilnim finansijskim problemima je porastao za 40%, u prva 3 mjeseca ove godine, i to je najvisi nivo u zadnjih 15 godina. Ukupno 305 banaka je imalo probleme od Januara do Marta, dok je od Octobra do Decembra 252 banaka bilo u problemima.

A total of 305 banks had financial woes in January-March, up from 252 in October-December, said the Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC).

Francuski predsjednik Nicolas Sarkozi je formalno otvorio Francusku vojnu bazu u Ujedinjenim Arapskim Emiratiim, i to je prva stalna Francuska baza u Zalivu. Ocigledno je da Francuzi pokusavaju da se nametnu kao Evropska sila koju treba ozbiljno razmotriti kao zamjenu za Americki imperijalizam. Francuzi su se zvanicno prikljucili NATO-u, u namjeri da prosire svoj uticaj na racun Amerikanaca. Sa opadanjem finansijske moci i sa dva otvorena rata na Bliskom Istoku Americki primat na svjetskoj sceni je, u ovom trenutku, pod znakom pitanja …

Kreditni rang Velike Britanije je pod znakom pitanja. Dug GB je blizu 100% od vrijednosti drzavnog nacionalnog prihoda.

Berze, globalno, su izgubile vrijednost zbog zabrinutosti oko duzine finansijske krize i usporenog razvoja Americke privrede.

Evropska Banka za Rekonstrukciju i Development namjerava da investira 7 milijardi evra u 2009 u namjeri da olaksaju krizu.

Ekonomija 16 zemalja Evropske Unije je opala za 2.5% u prva 3 mjeseca 2009. Previdja se da ce pad dostici 4% do kraja 2009 godine.
16 zemalja Evropske Zone su: Austrija, Belgija, Kipar, Finska, Francuska, Njemacka, Grcka, Irska, Italija, Luksemburg, Malta, Holandija, Portugalija, Slovacka, Slovenija i Spanija.
Europska Unija se satoji od zemalja Evropske Zone plus: Bulgarska, Ceska, Danska, Estonia, Madjarska, Latvija, Litvanija, Poljska, Rumunija, Svedska i Velika Britanija.

Kineski izvoz u Aprilu je opao za 22.6% u poredjenju sa proslom godinom, i to seti mjesec zaredom …

Japanska Sony corporacija je u gubitku ($1.04 milijarde), prvi put u zadnjih 14 godina.

Svijetla tacka u finansijskoj krizi je Norveska. Ova relativno mala (4.6 m stanovnika) Nordijska zemlja nema dugova, niti je u finansijskoj krizi. Norvezani su veoma pazljivo ulagali svoj novac zaradjen od nafte i nijesu se upustali u ogromne projekte sa velikim kreditima.

Credit Agricole, najveca Frnacuska banka, je objavila da je njen profit opao za 77% u poredjenu sa istim periodom prosle godine. Credit Agricole je, zajedno sa ostalim velikim bankama, dobila drzavnu pomoc na pocetku finansijske krize.

U Americi je u Aprilu maloprodaja opala za 0.4%, tako da je ukupni pad u zadnjih godinu dosegao 10.1%.

Japanska robna razmjena je opala za 50.2% u zadnjih godinu dana, pala je na $127 milijardi.

Japanska opoziciona partija je izjavila da ce, ukoliko bude izabrana, odbiti kupovinu Americkih bondova predstavljenih u dolarima. Japan bi bio zainteresovan da nastavi investiranje u SAD samo u slucaju da su Americki bondovi predstavljeni u jenima (samurai bond). Japan je glavni kupac Americkih bondova i samim tim najveci kreditor.
Kina i Japan su zabrinuti da ce pad Americkog dolara obezvrijediti njihove rezerve novca. Medjutim previse brz izlazak iz trzista Amrickih bondova bi oslabio Americku ekonomiju i samim tim bi export i Japana i Kine prema SAD-u dramaticno oslabio. Dakle imamo tipican primjer finnsijskog circulos-viciosos.

IMF trazi od Evrope da izvrsi provjeru svojih banaka, slicno kao i u SAD-u, da bi se na taj nacin povratilo izgubljeno povjerenje u finansijski sistem.

Svi su izgledi da ce se Americka ekonomija brze oporaviti od Evropske, ali je veliko pitanje kako ce SAD rijesiti problem prezaduzenosti koji je sve teze kontrolisati.

Cijena nafte se naglo povecala i sada je preko $60 po barelu. Ovaj porast predstavlja realnu nadu investitora da je najgori dio finansijske krize iza nas. Vrijeme ce pokazati.

Francuska i Italijanska industrijska proizvodnja je znacajno opala na pocetku 2009 godine.

U SAD-u je Aprilu 539,000 radnika izgubilo posao, tako da je rata nezaposlenosti porasla na 8.9%. Totalan broj nezaposlenih je porastao na 14 milliona …

Njemacka Commerzbank je prijavila gubitak od 861m evra ($1.15b milijardi) u zadnja tri mjeseca ove godine. Commerzbank je prosle godine kupila suparnicku Dresdner Banku.

Deset od 19 najvecih Americkih banaka nijesu prosle “finansijski test” tako da ce Americka vlada morati da ih pomogne sa dodatnih $74.6 milijardi.

Maloprodaja u zemljama koje koriste evro je rekordno opala u zadnjh 12 mjeseci. Od Marta 2008 do Marta 2009 prodaja je opala za 4.2%.

Direktor Federalne Rezerve SAD-a Bernanki je izjavio da ce se ekonomija poceti opravljati krajem 2009 godine, ali ce stopa nezaposlenosti nastaviti da raste sve dok se ekonomija znacajno ne oporavi.

Velika Britanija je, medju Evropskim zemljama, najvise pogodjena finansijskom krizom. Bivse Engleske kolonije sada vrse “kolonizaciju” Velika Britanije i.e. Indijska kompanija Tata je kupila Jaguar/Landrover i sada Malezijska auto kompanija Veststar kupuje LDV- Englesku fabriku kamioneta …

Po prvi put u Kini je prodato vise automobila nego u SAD-u. Oko 735,000 automobila je prodato u Kini naspram 656,976 vozila u SAD-u..

APRIL 2009: Kapitulacija

Presjednik SAD-a Obama je primorao Krajsler da potrazi zastitu u bankrotsvu. Tako da ce Krajsler imati sansu da se opravi kroz alijansu sa Fijatom.
Ovo je jos jedna velika intervencija Americke vlade kojom se pokusava spasiti privatna industrija.

Nezaposlenost u Evropskoj Uniji, u Martu mjesecu, je dosegla cifru od 20 miliona. Oko 3.5 miliona radnika ce izgubiti poslove u 2009 godini. Interesantno je da je u Romunija, Bulgarska i Grcka imaju povecan broj zaposlenih u zadnjih godinu dana!

Ekonomija SAD-a nastavlja sa losim rezultatima u 2009-oj godini, i to je prije svega pruzrokovano najvecim padom exporta u zadnjih 40 godina.

Do sada je, u svijetu, potvrdjeno 79 slucajeva svinjske groznice. Svetska Zdravstvena Organizacija je potrdila da je ovaj smrtonosni virus povezan sa epidemijom u Meksiku i da se do sada prosirio sa Sjeverne Amerike na Srednji Istok i Juzni Pacific.
Ova epidemija ce osim ljudskih zrtava definitovno pogorsati ekonomsku krizu koja je u jeku.

Cijene nekretnina u Dubai-ju su pale za 41%, u zadnja tri mjeseca. Spekulatori su vec povukli svoje investicije iz Dubai-ja.

Evropska Unija je naredila Francuskoj, Spaniji, Irskoj i Grckoj da smanje deficit – t.j da smanje razliku izmedju potrosnje i prikupljene taxe.

Francuska stopa nezaposlenosti je ponovo porasla. Oko 70 000 radnika je ostalo bez posla tokom proslog mjeseca.
Trenutna stopa nezaposlenosti je 8.2%, i ocekuje se da ce do kraja godine porasti na 10%.

Rata nezaposlenosti u Spaniji je dosegla 17.4%. Broj nezaposlenih u zadnjih godinu dana se udvostrucio.
Jose Luis Rodriguez Zapatero, Spanski Premijer, se nada da ce vladini projekti vrijedni 70 milijardi evra uspjeti da kreiraju nove posle …

Prema IMF-u, ocekuje se da ce se vecina svjetskih ekonomija smanjiti za znacajan procenat:
Velika Britanija: -4.1%, SAD: -2.8% Njemacka: -5.6%, Francuska: -3.0%, Japan: -6.2%

Predvidja se da ce se prvi znaci pravog opravka nece pojaviti prije 2010-te godine!

Vlada SAD-a je najzad priznala da je njihova ekonomija znacajno doprinijela sadasnjoj ekonomskoj krizi (Timothy Geithner, ministar za finansije).

Volkswagen – ova zarada je pala za 74% na 243m evra, u poredjenju sa 929m evra u istom periodu prosle godine. Pezo-Citroen-ova prodaja je opala za 25%. Volvo, veliki proizvodjac kamiona je objavio da se otpustiti 1,543 radnika.

Japan je po prvi put u zadnjih 28 godina ima deficit. Izvoz je pao za 16% u poredjenju sa istim periodom prosle godine.

Internacionalni Monetarni Fond (IMF) predvidja da ce finansiski gubitci prouzrokovani creditnom krizom dostici $4000 milijardi Americkih dolara. Prije godinu dana IMF-ova procjena je bila daleko manja, t.j. $1000 milijardi. Ocekuje se da ce recesija trajati duze i da ce biti teza nego sto se ocekivalo.

Ukrajina ocekuje sledecu porciju kredita od IMF-a koji je odobren Oct-2008

UBS – najveca Svajcarska banka je napravila gubitak od $1.75 milijardi u prva tri mjeseca 2009 godine. Kao rezultat novonastalih gubitaka UBS ce otpustiti 8700 zaposlenih.

U Evropi (27 zemalja) je za godinu dana (Feb 08 – Feb 09) industrijska proizvodnja opala za 18.4%.

Kina je uspjela da dobije velike poslove u Nigeriji, Saudijskoj Arabiji, dok u isto vrijeme ulaze u Juznu Ameriku, prije svega u Argentinu, Brazil i Venecuelu. Smatra se da je to pocetak strategijskog zaokreta u nacinu investiranja. Kinezi su do sada ulagali ogromne kolicine novca u Americke papire od vrijednosti, medjutim sada Kinezi smatraju da je taj novac bolje ulagati i pozajmljivati zemljama koje posjeduju velike energetske reserve …

Poljska trazi $20 milijardi dolara od Internaciaonalnog Monetarnog Fonda (IMF) u namjeri da sprijeci pogorsanje ekonomske krize.

Internacionalni Monetarni Fond (IMF): U svijetu je jos uvijek $2200 milijardi toksicnih bankarskih kredita/potrazivanja, i to je $500 milijardi vise nego sto se ocekivalo prije par mjeseci.

U SAD-u je samo u Martu 699,000 radnika izgubilo posao, tako da je rata nezaposlenosti porasla na 8.6%. Totalan broj nezaposlenih je porastao na 13.2 milliona …

Nivo nezaposlenosti u Evropskoj zoni (16 drzava) je ponovo porastao i sada je 8.5% ili 13.5 miliona nezaposlenih. Citava Evropska Unija sada ima 19.2 miliona nezaposlenih ili 7.8%.
Najveci procenat nezaposleniosti je u Spaniji 15.5%, Latvia 14% i Litvanija 13.7%. Holandija je i dalje u najbolja sa 2.7% nezaposlenosti.

Skup G20 u Londonu, UK. Clanice G20 su: Argentina, Australija, Brazil, Kanada, Kina, Francuska, Njemacka, Indija, Indonezija, Italija, Japan, Meksiko, Rusija, Saudijska Arabija, Juzna Afrika, Juzna Koreja, Turska, UK, SAD i EU. G20, kao neformalna grupa, je formirana posle Azijske krize, 1999 godine i predstavlja 85% od ukupne svjetske ekonomije.

Veliki neredi i protesti tokom G20 konferencije.

Lideri najvecih svjetskih ekonomija su se dogovorili o sprovodjenju mjera za suzbijanje globalne finansijske krize. Cijena dogovorenih mjera ce dostici vrijednost od $1100 mijardi Americkih dolara.

G20 DOGOVOR:

- Bankarske plate i nargrade bice striktno kontrolisane

- Novi Finansijki Stabilizacioni Odbor ce biti kreiran i radice sa IMF-om da bi se obezbijedila bolja ko-operacija i uspostavio upzoravajuci mehanizam u okvirima globalnog finansijskog sistema

- Uspostavice se bolja regulacija “hedge” fondova i creditnih rang agencija

- Jedinstven pristup ciscenju toksicnih bankovnih kredita

- Najsiromasnije zemlje svijeta ce dobiti $100 milijardi pomoci

- G20 vec sada primjenjuju najveci ekonomski stimulacioni paket u istoriji bankarstava vrijedan $5000 milijardi, do kraja sledece godine.

MART 2009: STRAH

U SAD-u je po prvi put posle 6 mjeseci povecan je broj porudzbina za $5.5 milijardi dolara, tako da se vrijednost ukupnog broja narudzbina popela na $156.6 milijardi dolara. Takodje se povecala prodaja nekretnina, za cijelih 5.1%, tako da se pojavljuju znaci ekonomskog oporavka. Ali treba imati u vidu da je tokom velikih kriza normalno ocekivati povremene “skokove” koji u sustini predstavlju prividni oporavak, a zatim se kriza nastavi do novog “prividnog” perioda oporavka …

Kriza Americke vlade prouzrokovana isplacivanjem direktorskih bonusa u AIG osiguravajucoj korporaciji. AIG je najveca osiguravajuca kompanija na svijetu, koja je prakticno bankrotirala i onda se spasena sa 200 milijardi dolara dobijenih od Americke vlade. Usprkos tome AIG je isplatila bonuse u vrijednosti od 165 miliona dolara, uz odobrenje Ministarstva Finansija …

Ogorcenost zbog Francuskog protekcionizma. Reno je odlucio da premjesti produkciju kola iz Slovenije za Francusku, da bi kreirao 400 novih poslova u Francuskoj. Ovo se desilo tokom finansijskog sastanka zemalja EU zone …

Madjarska and Latvia su vec dobile pomoc od 10 milijardi evra na ime ekonomske pomoci. Dok Rumunija i Litvanija iscekuju pomoc od ostatka Evrope.

EU insistira da se IMF-u stavi na raspolaganje $500 milijardi dolara.

SAD i UK na jednoj strani, a Francuska i Njemacka na drugoj stani imaju ozbiljne razlike u predlozima za resenje ekonomske krize.
SAD i UK predlazu da se ekonomija stimulise pa da se onda regulise dok Francuska i Njemacka hoce da se finansijske institucije stave pod kontrolu (regulisu), pa da se tek onda ekonomija stimulise.

Gobalna ekonomija ce se smanjiti ove godine, kao posledica “Velike Recesije”, izjavio je Dominique Strauss-Kahn, direktor Internacionalnog Monetarnog Fonda (IMF).

Americka berza (Dow Jones industrial) je ponovo pala i to za 4% i tako izgubila 25% od svoje vrijednosti od pocetka 2009 godine. Ne vidi se kraj krizi ni pesimizmu koji vlada medju investitorima. New York Stock Exchange (Njujokska berza) je ukinula minimalnu vrijednost dionice ($1 dolar) omogucivsi kompanijama, koje su u problemima, da ostanu na berzi.

American International Group Inc. (AIG), osigaravajuca companija, prijavila je najveci tromjesecni gubutak u istoriji postojanja SAD-a, $61.7 milijardi dolara.
Americka berza (Dow Jones) je na 6,594.44, t.j. po prvi put posle 11 godina je ispod nivoa od 7000.

Evropska privreda se smanjuje za 5.9%, Americka za 6.2%, Japanska 12.7%, Juzno Korejanska 20.8% i Kanadska 3.4%.

Protekcionizam postaje opasna prijetnja Evropskom jedinstvu.

FEBRUAR 2009: SLOBODNI PAD

Zvanicna rata nezaposlenosti u Evro zoni je 8.2%. Najveca nezaposlenost je u Spaniji – 14.8% , a najniza u Holandiji – 2.8%. Bankarski sektor u Centralnoj i Istocnoj Evropi ce dobiti 24.5 milijardi evra kao pomoc za izlazak iz globalne ekonomske krize.

Zvanicni izvjestaj iz SAD-a za Februar 2009 prikazuje gubitak od 651,000 poslova. To je povecalo procenat nezaposlenosti na 8.1%, tako da je ukupan broj broj igubljenih poslova u zadnjih 12 mjeseci dostigao cifru od 5 miliona. Medjutim realni procenat nezaposlenosti je mnogo veci i smatra se da je 15% stopa nezaposlenost u SAD-u. U poredjenju sa “Velikom Depresijom” (1929-1933) sadasnja situacija na trzistu je veoma slicna imajuci u obzir da je 1931 stopa nezaposlenosti bila 15.9%. U to vrijeme kriza je dostigla vrhunac 1933 sa stopom nezaposlenosti od 24.9%. Moze se ocekivati da cemo u 2009 vidjeti slicnu situaciju.

Americki predsjednik je potpisao ekonomski plan za operavak vrijedan $800 Milijardi dolara. Sa ovim planom USA namjerava da stvori 3.5 miliona poslova, obnovi infrastrukturu i poboljsa kupovnu moc stanovnistva.

Azijske ekonomske sile, Kina i Indija imaju mnogo manju stopu razvoja nego sto se ocekivalo.

Ford pokusava da proda Volvo. Kinezi su potencijalni kupci …

JANUAR 2009: POMRACENJE
Svjetski ekonomski rast ce biti svega 0.5% u 2009-oj godini.
Preko 50 milona radnika ce izgubiti poslove.
UK ekonomija ce se ukupiti za 2.8%
Zvanicni procenat nezaposlenosti u Americi je 7.6%, a nezvanini preko 10%
655,000 poslova je izgubljeno u SAD-u (22 000 na dan)
U UK svakih sedam minute neko izgubi kucu. Svakog dana preko 2200 radnika ostaje bez posla.
Kriminal je u porastu.

SAD-ova Kuca Prestavnika je odobrila Predsjednik-u Barack Obama-i $819 milijardi dolara za ekonomski stimulativni program.

Bank of England je smanjila interesnu ratu na 1.5%, i to je najnizi nivo u njenoj 315-godina dugoj istoriji

Njemacki Kancelar Angela Merkel je objavila ekonomski paket od 50 milijardi euros u namjeri da pomogne najvecoj Evropskoj ekonomiji.

Evropska Centralna Banka (ECB) je smanjila interesnu ratu na 2%.

Irska vlada je nacionalizovala Anglo Irish Bank koja je bila pred bankrotstvom

Vlada SAD-a je odobrila Bank of America dodatnih $20 milijardi dolara za pokrivanje gubitaka prouzrokovanih kupovinom investicione banke Merrill Lynch.

SAD-ov bankarski gigant Citigroup je objavila da ce podijeliti kompaniju na dva dijela, i to posto je banka prijavila gubitak od $8.29 milijardi dolara u zadnja 3 mjeseca.

DECEMBAR 2008: Kriza Auto Industrije

Americka vlada je obecala $17.4 milijarde dolara automobilskoj industriji (GM, Ford i Krajzler). Dodatnih $6 milijardi dolara ce biti dodijeljeno GMAC-u (GM-ova finansijska firma za auto kredite).

681,000 poslova je izgubljeno u SAD-u

UK berza (FTSE 100) je izbubila 31.3% od pocetka 2008 – najveci godisnji pad u zadnje 24 godine.

Njemacka berza u Frankfurtu (Dax) lje izgubila 40.4% tokom 2008 godine, dok je Francuska berza (Cac 40) u Parizu pala za 42.7%.

Nacionalni institut za Ekonomska Istrazivanja je objavio da je ekonomska ekspanija u SAD-u trajala od Novembra 2001 do Decembra 2007 godine (6 godina).

Zvanican pocetak recesije je Decembar 2007 godine.

Francuski predsjednik Nikolas Sarkozi je objavio stimulacioni paket od 26 milijardi evra sa namjerom da sprijeci ozbiljniju fiansijsku krizu.

OCTOBAR 2008:

Ukrajina je dobila prvih $4.5 milijards od $16.4 milijardi koliko joj je IMF pozajmio kao pomoc za resavanje ekonomske krize.

Sep 2008:

15 September 2008, Lehman Brothers, jedna od najvecih investicionih banaka na svijetu je bankrotirala i dovela globalni bankarski sistem do kolapsa. To je do danas najvece bankrotstvo u istoriji bankarstva u SAD-u. Tada je usled ovog dogadjaja Dow (DJI) dozivio najveci pad u jednom danu (vise od 1000 poena) i najveci oporavak u tom istom danu. Ovaj dan je zabiljezen kao kamen temeljac Globalne Recesije:

Avgust 2008: Razgovori o kupovini Merill Lynch-a od strane Bank of America:

July 2008:

Californijska kreditna korporacija IndyMac je bankrotirala. Problemi kod velikih kreditnih korporacija Fannie Mae i Freddie Mac se uvecavaju.
Spanski najveci izvodjac gradjevinskih radova, Martinsa-Fadesa, je bankrotirao.

Februar/Mart 2008: Prve velike zrtve

Njemacka banka Deutsche Bank je prijavila gubitak od 141 miliona evra u prva tri mjeseca 2008 godine.

Predvidja se pad vrijednosti nekretnina.

Peta najveca investiciona banka u SAD-u, Bear Stearns, je kupljena od rivala JP Morgan Chase za $240 miliona, uz pomoc Americke vlade koja je garantovala kredit od $30 milijardi dolara. Godinu dana ranije Bear Stearns je vrijedjela $35 milijardi dolara.

Northern Rock banka je nacionalizovana od strane vlade Velike Britanije.

G7 grupa je procijenila da ce gubici prouzrokovani rizicnim kreditima za nekretnine, u SAD-u, dostici $400 milijardi.

“Ne kupuj ono sto ne razumijes”!!!

JANUAR 2008: KRIZA OSIGURANJA ZA BONDOVE

Institicija za rangiranje finansiskih kompanija, Standard and Poor’s je smanjila rang osiguravajucim preduzecima koja se iskljucivo bave osiguravanjem bondova.
Sve svjetske berze su znacajno “pale” …
Velika osiguravajuca kompanija za bondove, MBIA, je objavila velike gubitke, $2.3 milijarde u zadnja tri mjeseca.

DECEMBAR 2007: POMOC

Vlada SAD-a pokusava da pomogne milionima vlasnika kuca kojima prijeti bankrotstvo.
Pet svjetskih centralnih banaka su se udruzile da pomognu bankama, i omogucile su lak pristup novcu uz malu kamatu.
Ovaj potez je privremeno smanjio Libor ratu, t.j. banke su pocele da pzajmljuju novac jedna drugoj uz smanjenu interesnu ratu.

OCTOBAR 2007: POJAVLJUJU SE VELIKI GUBITCI
Svajcarska banka UBS je prva banka svjetskog ugleda koja je priznala gubatak od 3.4 milijarde dolara vezanih za investiranje u nepouzdane kredite za nekretnine
Citigroup je morala da otpise dodatnih $5.9 milijardi dolara. U roku od 6 mjeseci banka je prijavila gubitak u vrijednosti od $40 milijardi dolara.
Merrill Lynch direktor je podnio ostavku posto je investiciona banka prijavila gubitak od $7.9 milijardi dolara prouzrokovanih losim kreditima.
SEPTEMBAR 2007: TRCANJE U BANKU PO NOVAC
Njemacka komercijalna banka IKB je prijavila gubitak od $1 milijarde vezanih za investiranje u nepouzdane kredite za nekretnine u USA.
Takozvana Libor rata je 6.7975%, daleko iznad bazne rate koju nudi Engleska Banka 5.75%; banke su ili zabrinute da nemaju dovoljno novca ili da druge banke nece prezivjeti krizu.
UK Northern Rock criza. Povjerioci su “povukli” £1 milijardu funti iz banke i to je do sada najveca suma u zadnjih 100 godina. Banka je zatim nacionalizovana.
US Federalna Reserva je smanjila glavnu interesnu ratu za pola procenta, na 4.75%.
Engleska Banka je najavila aukciju za £10bn milijardi funti.
AVGUST 2007: Izlazi na vidjelo velicina creditne krize
Francuska Investiciona banka BNP Paribas je u krizi
Evropska Centralna Banka je ubacila 95bn euros u bankarski system da bi poboljsala likvidnost. Zatim je dodala 108.7bn euros u sledecih nekoliko dana.
US Federalna Reserva, Canadska Nacioanlna Banka i Japanska Nacionalna Banka su takodje pocele sa intervencijom.
US Federalna Reserva je smanjila ratu po kojoj pozajmljuju novac bankama, za pola procenta, na 5.75%.
Njemacka regionalna banka Sachsen Landesbankinvesting je bankrotirala i prodata je svom rivalu Landesbank Baden-Wuerttemberg.
Takodje IKB Deutsche Industriebank i BayernLB (Bavaria State Bank) su zapale u teskoce zbog svojih investicija u SAD-u..

APRIL-AVGUST 2007: Sirenje problema vezanih za “rizicne kredite”
New Century Financial, kreditna banka, je bankrotirala.
Investiciona banka Bear Stearns je izgubila novac u svoja dva “hedge” fonda.

8 February 2007: HSBC je priznao gubitke vezane za “rizicne kredite”

HSBC banka je prva najavila velike gubitke vezane za “rizicne kredite” i to je bio prvi znak da je karket nekretnina u SAD-u krenuo niza stranu …

SEPTEMBAR 7, 2006, Nouriel Roubini, profesor ekonomije sa New York University, je stao na binu ispred izabranih ekonomista Internacionalnog Monetarnog Fonda (IMF) i izjavio da se kriza zahuktava. On je predvidio da ce se u narednim mjesecima i godinama USA naci u nevidjenoj krizi nekretnina, naftnom soku, gubitku gupovne moci stanovnistva i na kraju u dubokoj recesiji. Njegovo predvidjanje je da ce se desiti sledeci redosled dogadjaja:
vlanici kuca sa velikim kreditima ce poceti da bankrotiraju, milijarde dolara vrijedni papiri bazirani na tim keditima vrijednosti ce afectirati investitore sirom svijeta i dovesti globalni finansijki sistem do kolapsa. Ovakvi dogadjaji ce unistiti “hedge fondove”, investicione banke i ostale vece finansijske institucije ….

POCETAK PROBLEMA:

Izmedju 2004 i 2006 godine Americka interesna rata je porasla od 1% na 5.35%. Ovaj porast interesne rate je usporio trziste nekretnina u USA.